باشقى بەترادىيو ۇعۇۇىشكەرلەرسۉرۅتتۅر
ىر-كۉۉلۅرسۉرۅتتۅركىلىپتەررادىيو بەرۉۉلۅرۉن تانداپ ۇعۇۇ
جاڭىلىقتار
 جاڭ چۉنشيان بايىنعولۇن مۇڭعۇل اپتونوم وبلاسىندا تەكشەرىپ ىزىلدۅۅدۅ بولدۇ
   2015-05-29 11:45:11     xjbs   

جاڭ چۉنشيان بايىنعولۇن مۇڭعۇل اپتونوم وبلاسىندا تەكشەرىپ ىزىلدۅۅدۅ بولدۇ. قۇلجانىن 23-كۉنۉنۅن 25-كۉنۉنۅ چەيىن، ج ك پ بوربوردۇق كومىتەتى ساياسىي بئيوروسۇنۇن مۉچۅسۉ، اپتونوم رايوندۇق پارتكومدۇن سەكىراتارى، بئڭتۇان پارتكومۇنۇن بئرىنچى سەكراتارى، بئرىنچى ساياسىي كومىسارى جاڭ چۉنشيان، بايىنعولۇن مۇڭعۇل اپتونوم وبلاسى جانا بئڭتۇان ەكىنچى دىۋىزياسىندا تەكشەرىپ ىزىلدۅۅدۅ بولدۇ. 3

كۉن ۇباقىت ىچىندە، جاڭ چۉنشيان بايىنعولۇن مۇڭعۇل اپتونوم وبلاسىن قىدىرىپ، جالپى 1500 كىلومەتىردەن اشۇۇن جولدۇ جۉرۉپ، الدى ارتى بولۇپ كورلا شاارى، چاقىلىق وودانى، بۉگۉر وودانى جانا بئڭتۇان ەكىنچى دىۋىزىياسىنا باردى. بئڭتۇان ەكىنچى دىۋىزىياسىنىن 31-تۇانى تاكلاماكان چوڭ چۅلدۉگۉ مەنەن قۇمتاع چۅلدۉگۉنۉن قوشۇلۇشقان جەرىنە جايعاشقان بولۇپ، ەكى چوڭ چۅلدۉك اراسىنداعى ەڭ تار جەرى 5 كىلومەتىرگە جەتپەيت، ال ماملەكەتىبىزدەگى نەگىزگى قۇمدۇۇ بوروون پايدا بولۇۇچۇ جەر. 2000-جىلدان باشتاپ، 31-تۇان بۇل ەكى چوڭ چۅلدۉك اراسىنا ەكولوگىيالىق ورمون، بورووندون ساقتانۇۇ ورمونۇ، جول ورمونۇ، اتىز ورمونۇ جانا لاگىر ورمونۇنان تۇرعان 5 ەكولوگىيالىق ورمون دالداسىن قۇرعان.

جاڭ چۉنشيان 31-تۇاندىن تۉندۉك جاعىنداعى ەكولوگىيالىق قورعوو ورمونۇنا باردى، بۇل جەر قۇمتاع چۅلۉن توسۇۇچۇ بئرىنچى دالدا بولۇچۇ، جالپى ۇزۇندۇعۇ 11 كىلومەتىر، كەڭدىگى 200 مەتىر بولۇپ، جوعورۇ تەحنىكالۇۇ جاڭىچا سۇۇ ۉنۅمدۅپ تامىزىپ سۇعارۇۇ تەحنىكاسىن قولدونۇپ، تۇعراق، چىچىرقاناق، جىيدە، جىلعىن سىياقتۇۇ 1 مئللىيون 900 مئڭ تالدان اشۇۇن ەكولوگىيالىق داراق ولتۇرعۇزعان. «سىلەر ەكولوگىيانى قورعووچۇ، ەمگەك سىڭىرگەن قىزماتكەرسىڭەر، كۅپچۉلۉككۅ ىراقمات، سىلەرگە تازىم قىلابىز» دەدى جاڭ چۉنشيان، ال ۇزۇن جىلى بۇل جەردى بەكەم قورعوپ كەلگەن ورمون قىزماتكەرلەرىنەن ال سۇرادى. الاردىن ىچىندەگى كۅپ بۅلۉگۉ بۇل جەردە 10 جىلدان اشۇۇن قىزمات ىشتەپ، چۅلدۉك جەەگىندەگى بۇل اسىل جاشىل جايىقتى قورعوپ كەلىشەت. بئڭتۇان ەكىنچى دىۋىزىياسىنىن 36-تۇانى دا چۅلدۉكتۉن جەەگىنەن جايعاشقان بولۇپ، 2006-جىلدان باشتاپ 36-تۇان ەرمە چۅلدۅ 35 مئڭ مولۇق ەكولوگىيا ەكونومىكالىق ورمون قۇرۇپ چىققان. تۇان جۇمۇشچۇسۇ چىن چئمىڭ بۇل ەكونومىكالىق ورموندۇقتان 103 مو جەردى كۅتۅرۅگۅ الىپ جىيدە ايداعان، ار جىلى 200 مىڭدەن اشۇۇن كىرەشە كىرگىزەت ەكەن، ال چىنىندا ەكولوگىيالىق ۅنۉم جانا ەكونومىكالىق ۅنۉمدۅن تەڭ باارلانعان. جاقىنقى جىلداردان بەرى، 36-تۇان شاارلاشۇۇ قۇرۇلۇشۇن جالپى بەتكەي جىلىشتاتىپ، كۅپتۅگۅن جۇمۇشچۇلار 36-تۇاندان جاڭى بازارعا كۅچۉپ بارعان.

كاڭشئن قوومدۇق قونۇشۇندا، جاڭ چۉنشيان قوومدۇق قونۇشتاعى تۇرعۇندار مەنەن بىردىكتە سالقىن سەرەدە ولتۇرۇپ، كۅپچۉلۉكتۉن تۇاندان بازارعا كۅچۉپ كەلگەندەن كىيىنكى قونۇش ابالىن جانا تۇرمۇش ابالىن سۇراپ بىلدى. بىيىل 74 جاشتاعى، اسكەرلەر دىڭ جەر اچىپ ۅزدۅشتۉرۉۉدۅن پەنسىياعا چىققان قارت كادىر ۋاڭ مئڭجىن جاڭ چۉنشياندى ۅز ۉيۉنۅ ارنالۇۇ چاقىردى. ۋاڭ مئڭجىن ۅتكۅندۉ ەسكەرىپ، 1966-جىلى قوشۇۇن مەنەن بىرگە شئنجاڭعا كەلىپ، العاچىندا جەر كەپەگە جاتىپ، ارتىنان تام ۉيگۅ، كىيىندەپ قىزل قىشتۇۇ ۉيگۉ كىرىپ، ەمى بولسو كۅپچۉلۉك مەنەن بىرگە جارىق، كەڭ بولعون قابات ۉيگۅ كۅچۉپ كىرگەنىن ايتتى، كۅزدۉ اچىپ جۇمعانچا، ۋاڭ مئڭجىن مەنەن كۅۅنۅ ساپتاشتارىنىن شئنجاڭعا كەلگەنىنە 50 جىل بولۇپ قالعان، كۅپچۉلۉك باش قوشۇۇنۇ پىلانداپ جاتىشات ەكەن. جاڭ چۉنشيان مىنداي دەدى:-«العى مۇۇن بئڭتۇاندىقتار شئنجاڭدىن چۅل جەەگىنە جانا چەك ارا چەتىنە تامىر تارتىپ، «مەكەندى سۉيۉۉ، قان تۅگۉپ سالىم قوشۇۇ، جاپاعا چىداپ كەسىپ جاراتۇۇ، اچىپ ىلگەرلۅۅ» رۇحۇن ۅرچۉتۉپ، چوڭ ارمئيا قۇرۇۇ، قوزعولبوس تايانىچ، بولوتتوي بەكەم رولۇن كۅرسۅتۉپ، اسكەرلەر دىڭ جەر اچىپ ۅزدۅشتۉرۉپ چەك ارانى قورعوو، چۅلدۉكتۉ جاشىلدىققا ايلاندىرۇۇداي ۇقمۇشتۇۇ ۅچپۅس ئز قالتىردى. بئز مەەر ماحاباتىبىز مەنەن بۇل قارت كادىرلادى جاقشى قاراپ، الاردىن رۇحۇن ۇرپاقتان ۇرپاققا جايىلتىپ جەتكىرشىبىز كەرەك».

جاڭ چۉنشيان داعى مىنداي دەدى:-«بئڭتۇاندا اسكەرلەردىن گەنى، قانى بار، قىزىلدىق گەندى جاقشى ساقتاپ، تازا قاندى جايىلتىشىبىز كەرەك، ۇلاندۇۇ شئنجاڭ رۇحۇن جانا بئڭتۇان رۇحۇن داڭازالاپ، ۉچ چوڭ بايلانىشىتى جاقشى بئر جاڭسىل قىلىپ، قووپسۇز بەكەم چەك ارا قورعووچۇ بولۇپ، ار ۇلۇت ەلىنىن باشىن قوشقون چوڭ قازانعا، چىعاان ۅندۉرۉش كۉچۉ جانا چىعاان مادانئيات ۉلگۉ رايونۇنا ايلانىپ، تىنباي بئڭتۇان ىشتەرىنىن جاڭى قىرداالىن اچۇۇ كەرەك». قووم تۇرۇقتۇلۇعۇن قورعوو جانا وپسۇزدۇقتۇ جويۇۇ قىزماتى دا بۇل جولقۇ تەكشەرىپ ىزىلدۅۅنۉن تۉيۉنۉ بولدۇ. قۇلجانىن 25-كۉنۉ تۉشتۅن مۇردا، جاڭ چۉنشيان بۉگۉر وودانى تەرەكبازار ايىلىنا كەلدى. ۅتكۅن جىلى توعۇزدۇن ايىنىن 21-كۉنۉ بۇل جەردە وور داراجادا زومبۇلۇق تەروردۇق وقۇياسى كۅرۉلگۅن. وقۇيا كۅرۉلگۅندۅن كىيىن، جەرگىلىكتۉۉ پارتكوم قايعىنى كۉچكۅ ايلاندىرىپ، الدى مەنەن قول سالۇۇنۇ تۇرۇقتۇلۇق قىزماتىنىن نەگىزگى قاراشى قىلىپ، جالپى بەتكەي ىرەتكە سالۇۇ قىزماتىن قۇلاچ جايدىرىپ، ار بئر كىشىنى تىزىمگە الىپ ارحىپ تۇرعۇزعان. وشونۇ مەنەن بىرگە زاكون ارقىلۇۇ سوققۇ بەرۉۉ جانا تاربئيالوونۇ ەكى قولعو بەكەم قارماپ، زاكون ەرەجە ساياسىي چارالاردى ۉگۉت قىلۇۇ، ۉلگۉلۉ دەلولوردۇ ەسكەرتىپ تاربئيالوونۇ اتىز باشىنا چەيىن الىپ بارىپ، ۉي قىدىرىپ ۉگۉت الىپ بارعان. تەرەكبازار ايىلىنىن كادىر جۇرتچۇلۇعۇ مەنەن مايەك قىلۇۇ بارىشىندا، 67 جاشتاعى قىشتاق تۇرعۇنۇ روزىحان نۇر، ۅزۉنۉن ۇۇلۇ مەنەن كەلىنى ۅتكۅن جىلى توعۇزدۇن ايىنىن 21-كۉنۉندۅگۉ تەروردۇق قىيمىلىعا قاتىشقانىن ايتىپ كۅزۉنۅ جاش الدى، روزىحان نۇر مىنداي دەدى:-« ەگەر بالدارىمدىن دئننىي وپسۇز ئدىيانىن تااسىرىنە ۇچۇراعانىن ەرتەرەك بىلگەنىمدە، كۉچۉمدۉن جەتىشىنچە الاردى توسۇپ قالار ەلەم، مىنداي تىراگەدىيادا بولبويت ەلە، دئننىي وپسۇز ئدىيا الاردىن تۉبۉبۅ جەتتى». مايەك بارىشىندا، جاڭ چۉنشيان جەرگىلىكتەگى كادىر جۇرتچۇلۇعۇ مەنەن بىرگە دئننىي وپسۇز ئدىيانىن تۉپ تامىرىن، زىيانىن، قانداي ارعا ارقىلۇۇ كۉپچۉلۉكتۉن ەرىكتۉۉ تۉردۅ دئننىي وپسۇز ئدىيانى توسۇپ قالاارىن تەرەڭ تالقۇۇلادى.

«وپسۇزدۇقتۇ جويۇۇ» بارىشىندا، اپتونوم رايوندۇق پارتكوم «بەش اچقىچ» ئدىيا قۇرالىن ورتوعو قويعون، بۇل داعى قىزمات ارعاسى سانالات. بۉگۉر وودانى «بەش اچقىچتى» بەش جاقتىلۇۇ ناقتىلۇۇ قىزماتقا بۅلۉپ، «ون چوڭ نەگىزگى تەماداعى قىيمىل»، «مادانئي دەنە-تاربئيا كۅڭۉل اچۇۇ قىيمىلى»، قىشتاق تۇرعۇندارىنا اقىسىز توي ۅتكۅرۉپ بەرىپ تەيلۅۅ كۅرسۅتۉۉ، «مەكەن سۉيۅر دئننىي ىشمەلەر مەكەنى»ن قۇرۇۇ، وودان داراجالۇۇ جەتەكچى كادىرلار قىشتاقتا تۇرۇپ تەكشەرۉۉ سىياقتۇۇ ارعالار ارقىلۇۇ، «بەش اچقىچتى» بىردەن تارماقتاشتىرىپ، چىنىعى ۅز جەرىنە جۉزۅلۅشتۉرمۅكچۉ. شاار-بازار بىرلەشتىرۉۉ جەرىنە جايعاشقان كورلا شاار جاڭىشاار ايىلى چىلانباق قوومدۇق قونۇشۇندا ئجاراعا بەرىلگەن ۉيلۅر كۅپ، اقما نوپۇس سالىشتىرماسى وور بولۇپ، مۇردا بۇل رايوندۇن چۅيرۅسۉ ناچار، اماندىق قورعوو ابالى دا كۅپچۉلۉكتۉن نارازىچىلىعىن قوزعوعون. بۇل ابالدى جاقشىرتۇۇ ۉچۉن، قوومدۇق قونۇش، ساقچى ىشتەر ئشقاناسى، «ەلدىن ابالىن بىلۉۉ، ەلگە نارىپ جەتكىرۉۉ، ەل كۉڭۉلۉن الۇۇ» قىزمات گۇرۇپپاسىنان تۇرعان ۉچ ورۇن بئر تۇلقۇلاشۇۇ قىزماتىن قۇلاچ جايدىرعان. ۇچۇردا بۇل رايوندۇن چۅيرۅسۉ جاشىلدانىپ، جولدورۇ جاسالىپ، تۉنكۉسۉ جارىق بولۇپ، ماشئنا توقتوتۇۇ مايدانى قۇرۇلۇپ، ىچكى ساقتانۇۇ ەشىك سىستەماسى ورنوتۇلۇپ، «ساقتانۇۇ، تەكشەرۉۉ، كونتۇرول قىلۇۇ» دان تۇرعان بئر تۇلقۇلاشقان قۇرباتتۇۇ كىچى رايونعو ايلانعان. اقما نوپۇستاردى ۅز ماالىندا تىزىمگە الۇۇ، ابالىن بىلۉۉنۉ جاقشى ىشتەپ، قوومدۇق قونۇشتۇن اماندىق قورعوو ابالى كۅرنۉكتۉۉ جاقشىرعان، تۇرعۇنداردىن ىراازى بولۇۇ داراجاسى كۅرنۉكتۉۉ جوعورۇلاعان.

جاڭ چۉنشيان مىنداي دەدى:-«بايىنعولۇن وبلاسى قوومدۇن تۇرۇقتۇۇلۇعۇن قورعوو جاعىندا الدى مەنەن كىرىشىپ، جەرگىلىكتىن ئش جۉزۉندۉك چارالارىنا نەگىز، ار تۉردۉ تۇرۇقتۇۇلۇقتۇ ساقتوو چارالارىن جۉزۅلۅشتۉرۉپ، جاڭىلىق جاراتۇۇ تاانىمى جانا قىزمات قۇرباتى ۅز ناتىيجاسىن كۅرسۅتتۉ. بايىنعولۇن وبلاسى بۇل ابالدى ۇلاندۇۇ ساقتاپ، باشقى نئشااندى ىمەرچىكتەي، السىز جاقتاردى ىزدەپ تااپ، دەلولوردون ۉلگۉ بەرىپ تاربئيالاپ، قىزماتتى جۉزۅلۅشتۉرۉنۉ بەكەم قارماپ، بايىنعولۇن وبلاسىنىن قووم تۇرۇقتۇۇلۇعۇ جانا ۇزاققى بەيپىلدىگىنە كەپىلدىك قىلۇۇنۉ ۉمۉت قىلابىز». كۉندۉزكۉ تەكشەرۉۉسۉ اقىرلاشقاندان كىيىن، جاڭ چۉنشيان ار كۉنكۉ كەچكى ۇباقىتتى پايدالانىپ مايەك جىينالىشى ۅتكۅرۉپ، تۉن جارىمىنا چەيىن قىزمات ىشتەدى. قۇلجانىن 23-كۉنۉ كەچىندە، جاڭ چۉنشيان چاقىلىق وودانىندا جەرگىلىكتەگى وودان، ايىل-قىشتاق، قوومدۇق قونۇش كادىرلارى، «تۅرت جاشانعاندار»، دئننىي ىشمەرلەر، وقۇتۇۇچۇ جانا دوقتۇرلاردىن ۅكۉلدۅرۉ مەنەن بىرگە مايەكتەشتى. قۇلجانىن 24-كۉنۉ كەچىندە، جاڭ چۉنشيان كورلا شاارىندا، جەرگىلىكتەگى كادىرلار، دئننىي ىشمەرلەر، وقۇتۇۇچۇلاردىن ۅكۉلدۅرۉ سىياقتۇۇلار مەنەن مايەك ۅتكۅردۉ. ەكى جولقۇ مايەك جىيىن ارقىلۇۇ، نەگىزگى قاتمار ۇيۇمدۇق قۇرۇلۇشۇ، جاشتاردى تاربئيالوو سىياقتۇۇ جاقتاردا داعى قانداي ماسەلەلەر، قانداي سۇنۇش پىكىرلەر ساقتالۇۇ ەكەنىن، دئننىي ىشمەرلەر«وپسۇزدۇقتۇ جويۇۇ» قىزماتىن جىلىشتاتۇۇدا ۅز رولۇن قانتىپ كۅرسۅتۅ الات دەگەندەردى انىق ەەلەدى. كۅپچۉلۉك سۅز سۉيلۅۅ بارىشىندا، «بەش اچقىچ» تىن «وپسۇزدۇقتۇ جويۇۇ»داعى ماانىلۉۉ رولۇن ايتىپ ۅتۉشتۉ.

جاڭ چۉنشيان مىنداي دەدى:-«بەش اچقىچ» بولسو پارتئيا بوربوردۇق كومىتەتتىن تالابىنا نەگىز، شئنجاڭدىن ئش جۉزۉندۉگۉ مەنەن بىرلەشتىرىپ ورتوعون قويۇلعان ماسەلەنى چەچۉۉنۉن اچقىچى. «بەش اچقىچتى» ۇلاندۇۇ جاقشى تۉشۉنۉپ جاقشى جۉزۅلۅشتۉرۉپ، نەگىزگى مازمۇنۇن تىنباي ىزدەپ، تولۇقتاپ، كەمەلدەندىرىپ، «بەش اچقىچ» ارعاسى ارقىلۇۇ «وپسۇزدۇقتۇ جويۇۇ» قىزماتىن جەرىنە جەتكىرە چىنىعى جۉزۅلۅشتۉرۉۉ كەرەك. بۇل جولقۇ زىياراتىندا، جاڭ چۉنشيان داعى چاقىلىق وودانىنداعى توۋار وبوروت باقچاسىن پىلاندوو ابالىن جانا مئلان بايىرقى شاار قالدىعىن قورعوو ابالىن تەكشەردى. تەكشەرۉۉدۅ جاڭ چۉنشيان مىنداي دەدى:-« بايىنعولۇن بايىرتان بەرى ەلە «جىبەك جولۇنۇن» نەگىزگى جولۇ، دۉينۅدۉگۉ 4 چوڭ مادانئيات سىستەماسىنىن توعوشقون جەرى، كۅپ تۉردۉ مادانئياتتىن جۇۇرۇلۇشقان، قانچا مئڭ جىلدىن تارىحتى باشتان ۅتكۅرگۅن جەر. بايىرقىنى ەسكە الىپ بۉگۉنكۉنۉ ايتار بولسوق، بايىنعولۇن وبلاسىنداعى ار ۇلۇت ەلىندە تارىحىي جووپكەرچىلىك تاانىمى بولۇۇ كەرەك، ماملەكەت مۉدۅۅسۉن بارىنان جوعورۇ قويۇۇ، ەكولوگىيالىق چۅيرۅنۉ قورعووعو ماانئى بەرۉۉدۅي اسىل جۅرۅلگۅنۉ داڭازالاپ، بايىنعولۇن وبلاسىنداعى ار ۇلۇت ەلى زامانباب شئنجاڭدىقتاردان بولۇۇعا چىمىرقانۇۇسۇ كەرەك». جاڭ چۉنشيان، جاقىنقى جىلداردان بەرى، بايىنعولۇن وبلاسى «بەشتى بئر تۇلقۇلاشتىرۇۇ» قۇرۇلۇشۇ جاعىندا كۅپتۅگۅن جاقشى ئش جۉزۉندۉك ىشتەردى ىشتەپ، پوزىتسىيا قۇرۇلۇشۇندا ىلگەرلۅۅ بولۇپ، زامانباب مادانئياتقا جەتەكچىلىك قىلۇۇدا جاڭى ىزدەنۉۉلۅر، رۇحۇي مادانىيلىك قۇرۇلۇشۇندا جاڭى تارتۇۇلار بولعونۇن ايتىپ ۅتتۉ».

جاڭ چۉنشيان، بايىنعولۇن وبلاسىنداعى ار ۇلۇت كادىرلارى پارتئيا بوربوردۇق كومىتەتتىن جانا اپتونوم رايوندۇق پارتكومدۇن چەچىم ورۇنداشتىرۇۇلارىن تااماي جاقشى جۉزۅلۅشتۉرۉپ، پارتئيا جانا ەلدىن ۉمۉتۉن اقتاعان جاقشى كادىرلاردان، شئنجاڭ ۅزگۅچۅ تۉستۅگۉ جاقشى كادىر، «تۅرتتۅ مىقتى» جاقشى كادىر بولۇپ، قىيىنچىلىقتى كۉرۅش، جاپانى ىيگىلىك دەپ بىلىپ، تاتاال ابالدى باشتان ۅتكۅرۉۉنۉ چىنىعۇۇ دەپ بىلىپ، تۉشۉنۉۉ قۇرباتىن، اتقارۇۇ قۇرباتىن، جۉزۅلۅشتۉرۉۉ قۇرباتىن كۉچۅتۉپ، بايىنعولۇن وبلاسىنىن جاڭىچا ۅنۅرجايلاشۇۇسۇ تۉشتۉك شئنجاڭدىن الدىندا جۉرۉۉ، جاڭىچا شاارلاشۇۇسۇ تۉشتۉك شئنجاڭدىن جانا بۉت شئنجاڭدىن الدىندا جۉرۉۉ، شاار-ايىل تۇرعۇندارىنىن ورتوچو كىشى باشىندىق كىرەشەسى بۉت شئنجاڭ بويۇنچا بئرىنچى بولۇۇ نىشاانىن چىمىرقانىپ ىشكە اشىرىپ، ار ۇلۇت ەلىنە ىراازى بولعوندوي جووپ بەرۉۉنۉ تالاپ قىلدى».

اپتونوم رايوندۇق ساياسىي كەڭەشتىن ورۇنباسار تۅراعاسى لئيۇ جىيانشئن تەكشەرىپ ىزىلدۅۅدۅ بىرگە بولدۇ.

 

بايلانىشتۇۇ ماقالا
ىرلار
سايتتىن باسما ۇقۇعۇ شئنجاڭ ەل رادىيو ئستانسىياسىنا تااندىق
بۇل سايتتان ۇرۇقساتسىز ماالىمات الۇۇعا بولبويت.