باشقى بەترادىيو ۇعۇۇىشكەرلەرسۉرۅتتۅر
ىر-كۉۉلۅرسۉرۅتتۅركىلىپتەررادىيو بەرۉۉلۅرۉن تانداپ ۇعۇۇ
جاڭىلىقتار
چىن چۇانگو قىزىلسۇۇ قىرعىز اپتونوم وبلاستىندا تەكشەرىپ ىزىلدۅۅدۅ بولدۇ
   2016-12-08 17:42:05     xjbs   

      ىستانسىيابىز قابارچىسى حىفەيدىن قابارى: ۉچتۉن ايىنىن جە 12-ايدىن 6-كۉنۉنۅن 7-كۉنۉنۅ چەيىن، اپتونوم رايوندۇق پارتكومدۇن شۇجئسى چىن چۇانگو قىزىلسۇۇ قىرعىز اپتونوم وبلاستىندا تەكشەرىپ ىزىلدۅۅدۅ بولعوندو مىنابۇلاردى باسا بەلگىلەدى: جولدوش شئى جئنپڭدى ۅزۅك قىلعان پارتئيا بوربوردۇق كومىتەتتىن شئنجاڭدى باشقارۇۇ ىستىراتەگىياسىن ىچكەرىلەي تامااي جۉزۅلۅشتۉرۉپ، اپتونوم رايوندۇق 9-جولقۇ پارتئيا قۇرۇلتايىنىن ورۇنداشتىرۇۇسۇنا نەگىز، بئر نىيەتتە ىنتىماقتاشىپ، باش وتۇ مەنەن بەرىلىپ ىشتەپ، قووم وموقتۇۇلۇعۇ جانا ۇزاققا بەيپىل باشقارۇۇنۇن نەگىزىن ۉزگۉلتۉكسۉز بەكەمدەپ، چىمىرقانىپ پارتئيا بوربوردۇق كومىتەتى قاتىرجام قىلىپ، ارۇلۇت قالايىق-قالق بەيپىل قونۇشتانعان سوتىسيالىستىك قىزىلسۇۇ قىرعىز اپتونوم وبلاستىن قۇرۇپ چىعۇۇ كەرەك.
       تەكشەرىپ ىزىلدەگەن مەزگىلدە، چىن چۇانگو ايىل-قىشتاق، دىيقان تۉتۉندۅر، مەكتەپتەرگە بارىپ، دئن سالااسىنداعىلار مەنەن كۅرۉشۉپ، نەگىزگى قاتمارداعى كادىر-قالايىق قالق جانا «ەل ابالىن بئلۉۉ، ەلگە نارپ جەتكىرۉۉ، ەل كۅڭۉلۉن الۇۇ» قىشتاقتا تۇرۇشتۇۇ قىزمات اتىرەتىنىن مۉچۅلۅرۉن، اعارتۇۇعا جاردام بەرىپ جاتقان كادىرلاردى جوقتوپ ال سۇرادى، وشوندوي ەلە اپتونوم رايوندۇق پارتكوم جانا ۅكۉمۅتتۉن چىن ىقلاستۇۇ سالامىن جەتكىزىپ، كۅپچۉلۉك مەنەن بىردىكتە قىزىلسۇۇ قىرعىز اپتونوم وبلاستى وموقتۇۇ ۅنۉكتۉرۉۉنۉن ئرى پئلااندارىن بىردىكتە پئلااندادى.   
      ارتىش شاارى ارعى ايىلى ارامەللە قىشتاعى قىشتاق كومىتەتىندە، چىن چۇانگو قىشتاقتىن «ەكى كومىتەت»جەتەكچىلىك توبۇنۇن مۉچۅلۅرۉ، اپتونوم رايوندۇن «ەل ابالىن بئلۉۉ، ەلگە نارپ جەتكىزۉۉ، ەل كۅڭۉلۉن الۇۇ» قىشتاقتا تۇرۇشتۇۇ قىزمات اتىرەتىنىن مۉچۅلۅرۉن چىن ىقلاستۇۇ جوقتوپ، قالايىق-قالق مەنەن بايلانىش جاسوو، نەگىزگى قاتمار ۇيۇمدۇق قۇرۇلۇش، قوشوقتوشۇپ تۇۇعانداشۇۇ، كەمباعالدىقتان ارىلتۇۇ ۅتكۅلۉۉنۅ چابۇۇل جاسوو سىياقتۇۇ قىزمات ابالىنا تەيلۅۅ جۉرگۉزۉۉلۅردۉ جان جاقتىلۇۇ سۇرامجىلادى. قىشتاق پارتئيا ياچەيكاسىنىن جووپتۇلارى تاانىشتىرىپ مىنداي دەدى: بىيىل قىشتاق «ەكى كومىتەت» جەتەكچىلىك توبۇ كەزەك الماشتى، بۉت قىشتاق بويۇنچا 5 پارتئيا مۉچۅسۉن ۅنۉكتۉردۉك، پارتئياعا كىرەتۇرعان 7 كىشىنى تاربئيالادىق. چىن چۇانگو ارامەللە قىشتاعىنىن قىزماتىن تۇراقتاندىردى. ال مىنداي دەدى: قاتااڭ ۅلچۅم، ساپاتقا كەپىلدىك قىلۇۇنۇن الدىنقى شارتى استىندا، پارتئيا مۉچۅلۅر اتىرەتىن زور كۉچ مەنەن ۅنۉكتۉرۉپ زوريتۇپ، چەچكىندۉۉلۉك تۉردۅ پارتئيانى ەەرچىپ، بايۇۇ جۅندۅمۉ كۉچتۉۉ الدىنقى قاتارداعى كىشىلەردى پارتئيا ۇيۇمۇنا قابىلداپ، قىشتاق پارتئيا ياچەيكاسىن قۇرۇپ ۅنۉگۉۉنۉ جىلىشتاتۇۇ، ەلگە تەيلۅۅ جۉرگۉزۉۉ، ەل كۅڭۉلۉن الۇۇ، شايكەشتۉۉ كۉچتۉۉ كۉرۅش قورعوونۇن باچىمداتىپ، ارۇلۇت قالايىق-قالقتى پارتئيا جانا ۅكۉمۅتتۉن ايلاناسىنا تىعىز ىنتىماقتاشتىرۇۇ كەرەك.    
      چىن چۇانگو قىشتاق بالدار باقچاسىنىن كىلاسىنا كىرگەندە، كىچىك بالاقايلار چوعۇۇ سالام ايتشتى. چىن چۇانگو بالاقايلار مەنەن چوعۇۇ ولتۇرۇپ، الپەيىمدۉۉلۉك مەنەن: «قانچاعا جاشقا كىردىڭ؟ بالدار باقچاسى جاقشى بەكەن؟» دەپ سۇراعاندا، جاڭىدان بالدار باقچاسىنا كىرگەنىنە 20 كۉن بولعون ابۇل بەحرام جاڭى ۉيرۅنگۅن حانزۇ تىلدە :«مەن 5 جاشقا كىردىم، بالدار باقچاسى ۅتۅ جاقشى ەكەن،- دەدى.» چىن چۇانگو بالدارعا سومكە، جازۇۇ جابدۇۇلارى سىياقتۇۇ ۉيرۅنۉش بۇيۇمدارىن تارتۇۇلاپ، الاردى جاقشى ۉيرۅنۉپ، قۇبانىچتۇۇ ۅسۉپ جەتىلۉۉگۅ شىقتاندىردى.  چىن چۇانگو بالدار باقچاسىنىن اشقاناسىنا كىرىپ، تاماق قولدونموسۇن تەكشەرىپ بالدار باقچاسىنىن جووپتۇ باشچىسىنا سۅزسۉز بالداردى قۇباتتۇۇ، سوو، قووپسۇز ازىقتاندىرۇۇ كەرەكتىگىن تابىشتادى.  
      
       چىن چۇانگو بالدار باقچاسىندا وقۇتۇۇعا جاردامعا كەلگەن كادىرلاردى جوقتوپ، الاردىن قىزمات جانا تۇرمۇش ابالىنا كۅڭۉل بۅلۉپ ابال ەەلەدى. چىن چۇانگو مىنابۇلاردى كۅرسۅتتۉ: بالدار اتا-مەكەندىن كەلەچەگى، وقۇتۇۇعا جاردامعا كەلگەن كادىرلار ىيىق مىلدەتتى ارقالاپ، بئر جاقتان ساباق ۅتۉپ بئر جاقتان ۉيرۅنۉپ، ۅزۉندۉك ساپااسىن ۇلاندۇۇ ۅستۉرۉۉ تئيىش، مەكەنسۉيۅردۉك تاربئياسى، ۇلۇتتار ىنتىماقتۇۇلۇق تاربئياسى، قوش تئل تاربئياسىن زور كۉچ مەنەن ۅنۉكتۉرۉپ، بالداردىن سوو ۅسۉپ جەتىلۉۉسۉ ۉچۉن مىقتى نەگىز سالۇۇ كەرەك. 
    
      قىشتاق سالاماتتىقتى ساقتوو ۉيۉنۅ كەلگەندە، چىن چۇانگو قىشتاق تۇرعۇندارىنىن دەن-سوولۇق ارحئبىن استايدئل وقۇپ كۅزدۅن كۅچۉرۉپ، جالپى ەلدىن دەن-سوولۇق تەكشەرۉۉ بارىشى جانا ۅنۉمۉن ەەلەدى. ال مىنابۇلاردى تااقىدى: بۉت ەلدەن دەن-سوولۇق تەكشەرۉۉتۉسۉ ەل تۇرمۇش قۇرۇلۇشۇ، ەل ىرايى قۇرۇلۇشۇ بولۇپ، قىلداتتىق مەنەن ۇيۇمداشتىرىپ، ىشتىكتۉۉ جىلىشتاتىپ، مەحانىزىمىن كەمەلدەندىرۉۉ كەرەك، چوردوندۇۇ ۇيۇمداشتىرۇۇ، ەشىككە چەيىن تەيلۅۅ جۉرگۉزۉۉ سىياقتۇۇ كۅپ فورمالاردى قولدونۇپ، سوو دەن-سوولۇق تەكشەرتۉۉنۉ قاپتاتۇۇعا كەپىلدىك قىلۇۇ، بۉت شئنجاڭداعى ارۇلۇت قالايىق-قالققا جولدوش شئى جئنپڭدى ۅزۅك قىلعان پارتئيا بوربوردۇق كومىتەتتىن قامقوردۇعۇن جانا مەرىمدۉۉلۉگۉن سەزىندىرۉۉ كەرەك.
   
      قىشتاق تۇرعۇنۇ قۇربان تالىپتىن ۉيۉنۅ كەلگەندە، چىن چۇانگو بئر ۉي-بۉلۅ كىشلەرى مەنەن قىزۇۇ مايەك قۇرۇپ كىرەشە ابالىن سۇراپ، تۇرمۇشۇ جۅنۉندۅ مايەكتەشىپ، ەل ابالىنا قۇلاق تۅشۅدۉ. قۇربان مىنداي دەدى: ازىر جاڭى ۉي سالساق تولۇقتاما الابىز، وورۇپ كۅرسۅتسۅك دارىلانۇۇ قامسىزداندىرۇۇبۇز بار، قارتايعاندارعا قوومدۇق قامسىزداندىرۇۇ بار بولدۇ، بالدار بالا باقچاسىنان تارتىپ تولۇق ورتو مەكتەپكە چەيىن اقسىز وقۇيت، كۉندۅرۉبۉز باياشات ۅتۉپ جاتات، بئز چىن جۉرۅكتۅن پارتئيا جانا ۅكۉمۅتكۅ ىراقمات ايتابىز. چىن چۇانگو مىنداي دەدى: بئزدىن شئنجاڭدىقتار پارتئيا بوربوردۇق كومىتەت مەنەن بۉت ماملەكەت ەلىنىن قامقوردۇعۇن، قولدووسۇن سوتىسيالىستىك شئنجاڭ قۇرۇۇنۇن چەكسىز قىيمىلداتقىچ كۉچكۅ ايلاندىرىپ، بئر نىيەت مەنەن ارعا ىزدەپ، بئر جاققا كۉچ توپتوپ، بىردىكتە الۇۇ قوومعو ات سالىپ، تۇرمۇشۇبۇزدۇ انسايىن جاقىشلاپ، جۇرتۇبۇز وعوبەتەر قووز قىلىپ قۇرۇپ چىعۇۇبۇز كەرەك.
    
      چىن چۇانگو داعى قىشتاقتىن جۇما مەچىتىنە كەلىپ دئني ىشمەرلەردى جوقتودۇ، ارى كۅپچۉلۉككۅ اتا-مەكەندى سۉيۉۉ تاربئياسىنىن شاڭدۇۇ جۅرۅلگۅسۉن كەڭىرى جايىلتىپ، مەكەنسۉيۅردۉك تۇۇسۇن بىيىك كۅتۅرۉپ، اتا-مەكەندى قىزۇۇ سۉيۉۉ، ەلدى قىزۇۇ سۉيۉۉ، دئني بئلىمىن ۇلاندۇۇ جوعورۇلاتىپ، قالىس بولۇۇدا بەكەم تۇرۇپ، وپسۇزدۇقتۇ توسۇپ، ماملەكەتتىن قووپسۇزدۇعۇن، اتا-مەكەندىن بىرىمدۉۉلۉگۉن، ۇلۇتتار ىنتىماقتۇۇلۇعۇن، قوومدۇن شايكەشتۉۉلۉگۉن قورعوو، دئندى سوتىسيالىستىك قوومعو شايكەشتىرۉۉنۉ باچىمداتۇۇ ۉچۉن ىشتىكتۉۉ سالىم قوشۇۇعا شىقتاندىردى. ورۇن باسار حاتئپ سەيدۇللا بارات مىنداي دەدى: اپتونوم رايون بئر قاتار دىنگە ىشەنۉۉ ەركىندىگىن قورعوو، مەچىت شارت-جاعدايىن جاقشىرتۇۇ، دئني ىشمەرلەرگە قامقوردۇق قىلۇۇعا قاتىشتۇۇ ساياسات چارالاردى چىعاردى، بۇلار بئزدىن كۅڭۉلۉبۉزدى جىلىتتى، بئز سۅزسۉز چىمىرقانىپ «بەشتە جاقشى اتا-مەكەندى سۉيگۅن دئني ىشمەرلەر»دەن بولۇۇ، «بەشتە جاقشى دئني قىيمىل مايدان»نىن قۇرۇۇ چىعۇۇ ۉچۉن سۅزسۉز چىمىرقانابىز.

ىزىلدەپ تەكشەرۉۉ مەزگىلىندە، چىن چۇانگو نەگىزگى قاتمار قووم-قووپسۇزدۇق ورگان كادىر ساقچىلارى جانا قۇرالدۇۇ ساقچى وففئسىر-جووكەرلەردەن ال سۇرادى. قىزىلسۇۇ قىرعىز اپتونوم وبلاستىق قووم-قووپسۇزدۇق مەكەمەسىنىن قول باشچىلىق بوربورۇندا، ۋئدىيو ارقىلۇۇ وموقتۇۇلۇقتۇ قورعوو بئرىنچى چەبىندە تىنىمسىز كۉرۅش جاساپ جاتقان ارقايسى جاق وموقتۇۇلۇقتۇ ساقتوو كۉچتۅرۉنۅن چىن ىقلاستۇۇلۇق مەنەن ال سۇرادى ارى ىراقماتىن بئلدىردى. چىن چۇانگو مىنا بۇلاردى تالاپ قىلدى:-قىرااقىلىقتى داعىدا جوعورۇ كۅتۅرۉپ، ەسكەرتۉۉ سەگنالىن ۇزۇن مەزگىلگە چەيىن چالىپ، چىنىعى جۇمۇش ىشتەپ، سىزىل كۉرۅش جاساپ، ەرتەلەپ بەكەم قارموو، تەزدەن بەكەم قارموونۇ كۉچۅتۉپ، قوومدۇن شايكەشتۉۉ وموقتۇۇلۇق قىرداالىن تىرىشىپ بەكەم ساقتوو كەرەك.
   ىزىلدەپ تەكشەرۉۉ بارىشىندا، چىن چۇانگو قىزىلسۇۇ قىرعىز اپتونوم وبلاسىنىن ارقايسى قىزماتتارىن تولۇق تۇراقتاندىردى. ال مىنداي دەپ كۅرسۅتتۉ:-قووم وموقتۇۇلۇعۇن جانا ۇزاققا بەيپىل باشقارۇۇ باش باعىتىن اردايىم ەستە بەكەم ساقتاپ، باش باعىت بويۇنچا ارقايسى قىزماتتارعا بىردەي جەتەكچىلىك قىلۇۇدا بەكەم تۇرۇپ، ئدىيالىق تاانىمدى جوعورۇ كۅتۅرۉپ، چاارالاردى جۉزۅلۅشتۉرۉۉدۅ، جووپكەرچىلىكتى جۉزۅلۅشتۉرۉۉدۅ بەكەم تۇرۇپ، پارتئيا بوربوردۇق كومىتەت قاتىرجام، ارۇلۇت ەلى بەيپىل قونۇشتانىپ، كەسىپ گۉلدۅندۉرگۅن جاقشى ماانايدى جاراتۇۇ كەرەك؛ شايكەشتۉۉ وموقتۇۇ جاڭىچا قىزىلسۇۇ قۇرۇپ چىعۇۇدا تەروردۇققا قارشى تۇرۇپ، وموقتۇۇلۇقتۇ ساقتوونۇ بااردىق قىزماتتاردى باسىپ تۉشۅتۇرعان ساياسئي مىلدەت قاتارى ساناپ، تايشان تووسۇنان داعى وور ساياسئي جووپكەرچىلىك مەنەن ۅتۉمدۉۉ چاارالاردى سىزىل قولدونۇپ، تەروردۇققا قارشى تۇرۇپ، وموقتۇۇلۇقتۇ ساقتوو جانا بۅلچۅكتۅۅچۉلۉككۅ قارشى كۉرۅش جاسوو ىشتىكتۉۉلۉك ۇقۇعۇن بەكەم ىيگەرۉۉ كەرەك؛سوو ۅنۉككۅن جاڭىچا قىزىلسۇۇ قۇرۇۇدا «بەش چوڭ ۅنۉگۉۉ تاانىم»دى بەكەم تۇرعۇزۇپ جانا تااماي جۉزۅلۅشتۉرۉپ، ەكونومىكانى ۅنۉكتۉرۉۉ جاڭىچا تۇرپاتقا دىلگىر شايكەشتىپ، ەكونومىكانىن داعىدا جاقشى تەز ۅنۉگۉۉسۉن جىلىشتاتىپ، كەمباعالدىقتان ارىلۇۇ كۉرۅشۉنۅ بەكەم ات سالىپ، جالپى بەتكەي الدۇۇ قوومعو جەتۉۉنۉ مۅۅنۅت بويۇنچا ىشكە اشىرۇۇ كەرەك؛ ۇلۇتتارى ىنتىماقتاشقان جاڭى قىزىلسۇۇ قۇرۇپ چىعۇۇدا، ۇلۇتتار ىنتىماقتىعى ۉگۉت تاربئياسىن تەرەڭدەي قۇلاچ جايدىرىپ، ۇلۇتتار ىنتىماقتىعىن جىلىشتاتۇۇ قىيمىلدارىن كەڭىرتىپ، «ۇلۇتتار ىنتىماقتاشىپ، بئر تۇۇعانداي جاشايلى»اتىنداقى جامااتتىق قىيمىلدى دىلگىر قۇلاچ جايدىرىپ، ارۇلۇت ەلىنىن قارىم-قاتتووسۇن بەكەم جىلىشتاتۇۇ كەرەك؛ دئنىي ىشتەرى ىناق جاڭىچا قىزىلسۇۇ قۇرۇپ چىعۇۇدا، پارتئيانىن دئنىي ىشتەر قىزماتى نەگىزگى باعىتىن جالپى بەتكەي تاامايلاشتىرىپ، دىنگە ىشەنۉۉچۉ جۇرتچۇلۇقتۇن نورمال دئنىي ىشتەر اجاتىن زاكون بويۇنچا كەپىلدىككە الىپ، الاردىن زاكوندۇۇ ۇقۇق-تالامىن قورعوپ، دئنىي ىشتەر قىيمىل سوورۇندارى جانا زاكوندۇۇ دئنىي قىيمىلداردى قورعوپ، مەكەن سۉيۅر دئنىي ىشمەرلەردى چىنىعى جەتىشتىرىپ جانا الاردى قورعوپ، مەچىت جانا دئنىي سوورۇن قىيمىلدارىنا بولعون جامااتتىق تەيلۅۅنۉ كۉچۅتۉۉ مەحانىزىمىن جاقشىرتىپ، زاكونسۇز دئنىي قىيمىلداردى زاكون بويۇنچا جۅنگۅ سالۇۇ كەرەك؛ ەلدىن جۉرۅگۉ پارتئيانى ەڭسەگەن جاڭىچا قىزىلسۇۇ قۇرۇپ چىعاۇۇدا، جۇرتچۇلۇقتۇن قام-قايعىسىنا چىنىعى كۅڭۉل بۅلۉپ، ەل تۇرمۇشۇن چىنىعى جاقشىرتىپ جانا كەپىلدىككە الىپ، 9 تۉردۉۉ ەل تۇرمۇشۇنا نارىپ جەتكىرۉۉ قۇرۇلۇشۇن سىزىل جۉرگۉزۉپ، جەر تىتىرۅۅ اپاتىنا قابىلعان رايوندوردوقۇ جۇرتچۇلۇق تۇرمۇشۇن بەكەم ورۇنداشتىرىپ، ارۇلۇت جۇرتچۇلۇعۇنۇن ەە بولۇۇ سەزىمىن، باقتىلۇۇلۇق سەزىمىن سىزىل جوعورۇ كۅتۅرۉپ، پارتئيادان ىراازى بولۇپ، پارتئيانىن سۅزۉن ۇعۇپ، پارتئيا مەنەن بىرگە جۉرۉۉسۉن انسايىن بەكەمدۅۅ كەرەك؛ چەك ارا وموقتۇۇلۇعۇن بەكەم ساقتاعان جاڭىچا قىزىلسۇۇ قۇرۇپ چىعۇۇدا، ادام، تەحنىكا جانا زاتتىق جاقتان ساقتانۇۇنۇ كۉچۅتۉپ، چەك ارا رايوندوردوقۇ ەلدەر مەنەن تىعىز بايلانىش جاساپ، ەل اسكەرلەرى، ەل ساقچىلارى مەنەن قارىم-قاتتوونۇ كۉچۅتۉپ، چەك ارانى قورعوپ، بۅلچۅكتۅۅچۉلۉككۅ قارشى تۇرۇپ، وموقتۇۇلۇقتۇ ساقتوو تەمىر دۇبالىن انسايىن بەكەم قۇرۇۇ كەرەك؛ ەكولوگىيالىق قۇرۇلۇشۇ ۅنۉككۅن جاڭىچا قىزىلسۇۇ قۇرۇپ چىعۇۇدا، ەكولوگىيانى قورعوونۇ بئرىنچى ورۇنعا قويۇۇدا بەكەم تۇرۇپ، ەكولوگىيانى قورعوو چەگىن انسايىن بەكەمدەپ، سۇۇ بايلىعىنان پايدالانۇۇنۇ ئلمىي باشقارىپ، داراق تىگىپ، توقوي جەتىشتىرۉۉ ەپكىنىن ارتتىرىپ، ەل تۇرمۇشۇ چۅيرۅسۉن چىنىعى جاقشىرتۇۇ كەرە؛ نەگىزى بەكەم بولعون جاڭىچا قىزىلسۇۇ قۇرۇپ چىعۇۇدا، پارتئيالۇۇلاردى قاتااڭ باشقارۇۇ، جالپى بەتكەي جۅنگۅ سالۇۇدا بەكەم تۇرۇپ، نەگىزگى قاتمار ۇيۇمۇ جانا نەگىزگى قاتمار ساياسئي ۇقۇق قۇرۇلۇشۇن كۉچۅتۉپ، ئستىل ۅزگۅرتۉۉدۅ سىزىل بەكەم تۇرۇپ، پارتئيانىن شئنجاڭداقى ساياسئي بىيلىك اتقارۇۇ نەگىزىن داعىدا بەكەمدەپ، شئنجاڭدىن قووم وموقتۇۇلۇعۇ جانا ۇزاققا بەيپىل باشقارۇۇ باش باعىتىن ىشكە اشىرۇۇنۇ مىقتى ساياسئي كەپەلەت مەنەن قامدوو  كەرەك.

بايلانىشتۇۇ ماقالا
ىرلار
سايتتىن باسما ۇقۇعۇ شئنجاڭ ەل رادىيو ئستانسىياسىنا تااندىق
بۇل سايتتان ۇرۇقساتسىز ماالىمات الۇۇعا بولبويت.